Waarom inclusiebeleid een must is voor alle gemeenten

Grote verschillen tussen gemeenten 

Deze zomer is het tien jaar geleden dat Nederland het VN-Verdrag Handicap heeft ondertekend. Daarmee committeert onze overheid zich aan het naleven en bevorderen van de rechten, participatie en gelijkwaardigheid van mensen met een beperking. 

In die tien jaar heeft Nederland een aantal zaken verbeterd, concludeert het betrokken VN-comité. Zo is discriminatie op grond van een handicap toegevoegd aan artikel 1 van de Grondwet, is de Nederlandse Gebarentaal een officiële taal en worden jongeren met een beperking (en hun naasten) beter ondersteund. Tegelijkertijd uit het comité serieuze zorgen, onder meer over de grote verschillen tussen gemeenten. Dit is een beeld dat wij herkennen uit de praktijk. 

Op basis van het verdrag is elke gemeente verplicht om een Lokale Inclusie Agenda (LIA) op te stellen: concreet inclusiebeleid gericht op mensen met een beperking. Maar nog altijd heeft bijna 40 procent van de gemeenten geen (volledige) LIA en 72 gemeenten zijn nog niet begonnen. Vanuit RadarAdvies hebben we al deze gemeenten benaderd. Sommigen zijn inmiddels goed op weg en hebben een eerste (concept-)LIA ontwikkeld. Tegelijkertijd zijn veel gemeenten (nog steeds!) niet bekend met het begrip LIA, laat staan met het feit dat dit een wettelijke verplichting is. 

(Denkbeeldige) drempels 

Naleving van het VN-verdrag is geen eenvoudige opgave: het heeft betrekking op alle levensdomeinen. Daarom moeten lokale overheden beseffen dat een LIA niet alleen hoort bij die ene beleidsambtenaar met diversiteit en inclusie in de portefeuille. Het gaat om een domeinoverstijgende aanpak die raakt aan onder andere wonen, onderwijs, jeugdzorg, infrastructuur en vervoer. De serieuze uitvoering van een LIA vraagt daarom om commitment van beleidsadviseurs op alle gemeentelijke aandachtsgebieden. 

Dat betekent ook dat elke beleidsambtenaar een belangrijke aanjager kan zijn. En dat binnen deze veelomvattende opdracht kleine aanpassingen al een groot verschil kunnen maken. Neem duidelijke bewegwijzering in de openbare ruimte of brieven van de gemeente op B1-niveau; twee voorbeelden die voor alle mensen, al dan niet met een beperking, prettig zijn. 

 Inclusie is geen ‘extraatje’, maar de basis van een (gelijk)waardige maatschappij. Iets waar in theorie weinig mensen op tegen zijn, maar dat in de praktijk zeer lastig te realiseren blijkt. Lokale overheden bekijken inclusie vaak vanuit een financiële bril: aanpassingen brengen kosten en inzet van menskracht met zich mee en dat doet op de korte termijn pijn. 

Terwijl goed inclusiebeleid niet alleen bijdraagt aan een menswaardiger bestaan voor iedereen, maar ook kostenbesparend kan zijn op de langere termijn. Denk aan potentiële werknemers die door een relatief kleine aanpassing, zoals een prikkelarme ruimte toch aan het werk kunnen. Of aan één keer flink investeren in toegankelijk openbaar vervoer in plaats van symptoombestrijding in de vorm van allerlei aangepaste busjes. Ook hebben we in Nederland nog steeds de gewoonte om eerst nieuwbouw neer te zetten en pas in tweede instantie aanpassingen aan te brengen met het oog op toegankelijkheid.  

Het is mogelijk 

De kennis die nodig is voor effectief inclusiebeleid is er. Zo weten we dat gemeenten met een succesvolle LIA mensen met een beperking actief en vanaf de start bij beleidsvorming betrekken. Ook aan goede voorbeelden ontbreekt het niet. Zie bijvoorbeeld de Oude IJsselstreek (verkozen tot de Meest Toegankelijke Gemeente), waar een werkgroep van ervaringsdeskundigen nauw betrokken is bij gemeentebeleid en hierin adviseert. 

Vorig jaar verscheen de eerste nationale Werkagenda VN-verdrag Handicap. Deze biedt een mooi handvat voor gemeenten om algemene uitgangspunten te vertalen naar een passende LIA. Tegelijkertijd blijft het een veelomvattende opgave en zijn veel gemeenten zoekende naar de eerste stappen.  
RadarAdvies is graag bereid om met uw gemeente een LIA op te stellen, te implementeren en te verduurzamen. Neem vooral contact met ons op voor een vrijblijvende verkenning om deze kans op een steuntje in de rug te benutten.  Sterker nog: niet alleen een kans, maar naast een wettelijke, ook een morele verplichting. Want tien jaar na de ondertekening van het VN-verdrag, is de vrijblijvendheid er wel vanaf. 

Een inclusieve gemeente ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om een gezamenlijke aanpak, waarin beleid, uitvoering en de ervaringen van inwoners samenkomen. Onze routekaart laat stap voor stap zien hoe gemeenten kunnen komen tot een sterke Lokale Inclusie Agenda (LIA): van analyse en dialoog tot concrete acties en implementatie. Download de routekaart en ontdek hoe u samen met mensen om wie het gaat kunt bouwen aan een inclusievere gemeente.