Wat er in de samenleving speelt, blijft niet buiten de school. Ook op het ROC Mondriaan merken ze dat gesprekken in de klas en op het schoolplein soms sneller op scherp komen te staan. Schooldirecteur Remco Vierling besteedt hier bewust aandacht aan. Hij vindt het belangrijk dat studenten MBO Sociaal Werk al tijdens hun opleiding leren hoe je in polariserende situaties professioneel handelt, zodat zij daar tijdens hun stage en later op hun werk profijt van hebben.
Situatie
Studenten Sociaal Werk leren omgaan met polarisatieRemco Vierling, schooldirecteur ROC Mondriaan Den Haag: Studenten Sociaal Werk worden na hun opleiding verondersteld een bijdrage te leveren aan het verbinden van groepen inwoners; het versterken van hun vakmanschap in het tegengaan van (negatieve) polarisatie is een belangrijke vaardigheid om al tijdens de opleiding te ontwikkelen. Hiermee werken we niet alleen aan de toekomstige maatschappelijke rol die zij zullen vervullen, maar verbetert ook de sfeer op het schoolplein en in de klas..”
Voor studenten is het helpend om te begrijpen wat polarisatie is welke effecten het kan hebben; op henzelf, op anderen en op de sfeer in en tussen groepen. Dat vraagt niet om abstract theoretisch onderwijs, maar praktische, interactieve oefeningen en tools. Met trainingsacteurs en diverse spelvormen verkennen de studenten waar hun eigen en professionele grenzen liggen rondom polariserende of maatschappelijk gevoelige thema’s. Samen met de trainers en acteurs oefenen studenten met begrenzen, bevragen en verbinden bij polariserende uitspraken.
Opdracht
Waarom adviseurs die studenten trainen? Hoe kwam dat zo?Het ROC Mondriaan wilde aan de slag met polarisatie en kende RadarAdvies al via het Radicalisation Awareness Netwerk (RAN). Een netwerk gericht op de preventie van radicalisering, dat RadarAdvies 12 jaar lang coördineerde voor de Europese Commissie. Vanuit een training die RadarAdvies verzorgde voor het RAN, waar het ROC aan deelnam, was de interesse gewekt voor een verdiepende training ‘omgaan met polarisatie in het klaslokaal’ voor docenten. Na het trainen van deze docenten dacht Remco Vierling: “Dat zou ook geschikt zijn voor onze studenten Sociaal Werk.”
Hij licht toe: “Er worden in de klas door studenten soms stevige uitspraken gedaan. Juist omdat studenten straks een belangrijke rol vervullen in de samenleving, is het belangrijk dat ze leren hoe ze professioneel kunnen blijven rondom maatschappelijk gevoelige onderwerpen. Ook al raken die hen persoonlijk .’
Samenwerking
De lijntjes tussen het ROC Mondriaan en RadarAdvies zijn kort. Dit maakt snel schakelen mogelijk, wat belangrijk is in de dynamische omgeving van een ROC. Het onderwijs vraagt flexibiliteit en doordat bij RadarAdvies meerdere collega’s opgeleid zijn om de training te geven, kan er ingespeeld worden op roosterwijzigingen of veranderingen in de planning. Na elke training brachten de trainers verbeteringen aan, waardoor deze nu mooi aansluit bij de leefwereld van de doelgroep. Kortom: RadarAdvies is een prettige samenwerkingspartner.
“Kunnen omgaan met polarisatie is een noodzakelijke skill voor studenten Sociaal Werk. Dat geldt voor onze studenten, maar ook voor studenten van andere mbo-opleidingen. Eigenlijk zou dit standaard opgenomen moeten worden in het burgerschapsprogramma van het gehele MBO. Aanvullend zou het ook een plek mogen krijgen in kwalificatiedossier van de MBO opleiding Sociaal Werk.”- Remco Vierling, schooldirecteur ROC Mondriaan Den Haag
“Natuurlijk moesten beide kanten aan elkaar wennen. MBO-studenten benader je anders dan overheids- of eerstelijns professionals. De eerste keer gaf dat best wat wrijving en soms ook ongemak bij de professionals van RadarAdvies. Je leert werken met MBO-studenten alleen door het te doen. Dat geeft ongemak in het begin, maar het is ook goed dat het gebeurt. Die wrijving heeft geleid tot een effectievere benadering, waarbij ook de studenten heel enthousiast waren over de inhoud van de training.”- Remco Vierling, schooldirecteur ROC Mondriaan Den Haag
Resultaat
Studenten bewuster van hun rol en bekwamer in hun handelen rondom polarisatieWat is het resultaat van de trainingen over polarisatie?
Studenten zijn zich bewuster van hun eigen rol in polariserende vraagstukken.
Door het ontvangen van concrete handvatten voelen de studenten zich beter toegerust om te handelen in polariserende situaties.
Na de gesprekken die gevoerd zijn tijdens de training zijn studenten zich bewuster van het effect van hun woorden op anderen. Dit heeft geleid tot respectvollere gesprekken in het klaslokaal.
Studenten kunnen beter reflecteren op hun eigen positie en mogelijke bias, bijvoorbeeld rond gender, religie en geopolitieke ontwikkelingen.
De training is positief ontvangen en door studenten als waardevol ervaren..
De training is (nog) niet aan alle studenten Sociaal Werk gegeven. Om impact te maken zou dit onderdeel idealiter een vaste plek krijgen in het curriculum. Ook hierin denkt RadarAdvies mee.
Enkele quotes van de studenten zelf:
"Vandaag was echt van veel waarde. Ik heb geleerd hoe ik met mijn medemens moet omgaan"
"Ik vind het lastig om op stage hard te zijn, maar heb hier leren begrenzen"
"Fijn dat het niet theoretisch was, maar echt praktijk en oefenen"
"Dat een grens aangeven niet persé slecht is"
"Hoe effectief simpele vragen zijn"
“We bewonderen de durf van Remco om met ons in zee te gaan. Het is een investering en vraagt tijd om de begeleiding goed af te stemmen op de doelgroep en groepsgrootte. Maar het is ontzettend waardevol om met deze studenten te werken.”- Sophie Kuiper, adviseur RadarAdvies
“Onze studenten zijn maatschappelijk geëngageerd en voeren gesprekken over onderwerpen die hen aan het hart gaan. Waar discussies eerst steeds verhitter verliepen, weten ze nu beter om zelf de angel eruit te halen. Ze hebben meer respect voor elkaars standpunt en zijn zich bewuster van hun eigen vooroordelen.”- Remco Vierling, schooldirecteur ROC Mondriaan Den Haag
Aanbevelingen voor de toekomst
Het ROC heeft handvatten gekregen om hier vervolg aan te geven en zal dat ook doen. Polarisatie is een thema waar veel ROC’s mee te maken krijgen. Het onderwerp verdient daarom bredere aandacht: binnen de opleiding Sociaal Werk, maar ook binnen andere opleidingen. Omgaan met polarisatie zou een structureel onderdeel moeten zijn van het burgerschapsonderwijs.
