Anti-institutionalisme in Nederland
In Nederland hangt een aanzienlijke groep mensen het anti-institutionele gedachtegoed aan. Ze verklaren uiteenlopende maatschappelijke problemen als uitvloeisel van een heimelijk plan van een corrupte elite. Zo wordt binnen dit gedachtegoed beweert dat een samenzwering van machtige mensen de controle heeft over de overheid, rechtspraak, wetenschap en media. Die controle gebruiken ze om gewone mensen kwaad te doen. Deze ‘elite’ zou het volk willen onderdrukken, tot slaaf maken of volgens sommigen zelfs vermoorden. Volgens aanhangers van het gedachtegoed verzint of initieert de elite gebeurtenissen en fenomenen, zoals de coronapandemie, de stikstofcrisis of de oorlog in Oekraïne, om zo haar eigen agenda te kunnen doorvoeren.
Het ‘kwaadaardige-elite’’ narratief is toepasbaar op allerlei thema’s, zoals klimaatverandering, inflatie en migratie. Dit maakt het wendbaar en aantrekkelijk voor een breed en ideologisch divers publiek.
In deze factsheet, die opgesteld is op basis van een verkennend onderzoek van RadarAdvies en het Verwey-Jonker Instituut, delen we de belangrijkste inzichten over het anti-institutionele gedachtegoed, organisatievormen, achtergrondkenmerken van aanhangers, voedingsbodems, ontwikkelpaden naar radicalisering en mogelijke risico’s voor de democratische rechtsorde. Het gehele rapport is hier te vinden en kan onderaan dit artikel worden gedownload.
Wat kan RadarAdvies betekenen?
RadarAdvies ondersteunt gemeenten en uitvoeringsorganisaties bij het ontwikkelen van een integrale aanpak rondom het anti-institutioneel gedachtegoed. Onze ondersteuning is erop gericht om professionals te helpen signalen vroeg te herkennen, effectief te duiden en zorgvuldig te reageren.
Wij bieden onder andere:
Analyse en duiding op lokaal niveau
Inzicht in de aanwezigheid van het anti-institutionele gedachtegoed, mogelijke (online) voedingsbodems van radicalisering, en de kennis en behoeften van professionals rondom dit thema.Handelingsperspectieven op maat
Vertaling van landelijke inzichten naar concrete stappen voor professionals.Training en coaching
Training voor professionals in gespreksvoering, grenzen stellen en risicobeoordeling.Keten- en netwerkondersteuning
Versterking van samenwerking tussen gemeenten, veiligheidspartners, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties.Beleidsadvies en implementatie
Advies bij beleid en aanpak.RadarAdvies werkt praktijkgericht, empathisch én strategisch, zodat gemeenten beter toegerust zijn om met anti-institutioneel gedachtegoed om te gaan en escalatie te voorkomen.
