Preventie radicalisering: over wat we kunnen doen om radicalisering te voorkomen

Zo overtuigd zijn van je eigen gelijk dat je bereid bent om daarvoor de wet te overtreden. Misschien zelfs anderen geweld aan te doen. Of jezelf op te offeren. We zien dit gedrag bij rechts-extremisten, islamistische extremisten, maar ook bij mensen die andere ideologieën en overtuigingen hebben. Bijvoorbeeld 5G-tegenstanders die in staat zijn tot extremistische protestacties als het in brand steken van zendmasten. ‘Een zorgelijke ontwikkeling’, zo waarschuwt ook de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Vroegtijdige preventie en signalering van radicalisering is essentieel om het te voorkomen. Wij weten hóe.

Wat kunnen we doen om radicalisering te voorkomen?

toolkit preventie radicalisering

Ontwikkeling pilots van interventies en aanpakken preventie radicalisering

Op verschillende plekken in Nederland ontwikkelen we samen met gemeenten en eerstelijnsprofessionals interventies, projecten en preventieve aanpakken van radicalisering. Bijvoorbeeld het:

  • ontwerpen en toetsen van een mentorproject voor personen die dreigen te radicaliseren.
  • opzetten van een sleutelfigurennetwerk dat een cruciale rol speelt in het opvangen van signalen uit de gemeenschappen.
  • ontwikkelen van een lokaal actieplan radicalisering waarbij er op alle niveaus van preventie wordt ingezet.

Preventie radicalisering: evaluatie van interventies en projecten

Ook ondersteunen wij bij de professionalisering van de aanpak van radicalisering door te adviseren bij het monitoren en evalueren van de aanpak of interventie. Evalueren is bij ons nooit een doel op zich, maar staat in het teken van het opdoen van relevante en concrete inzichten over wat werkt (en wat niet), onder welke omstandigheden en waarom. Om op basis daarvan praktische en (direct) toepasbare aanbevelingen te doen voor doorontwikkeling. Vragen die hierbij belangrijk zijn:

  • Wat is de effectiviteit van uw interventies?
  • Wat zijn de werkzame elementen van uw aanpak?
  • Heeft de inzet op de preventie van radicalisering bijgedragen aan de beleidsdoelstellingen?
  • Is er genoeg kennis en kunde onder eerstelijnsprofessionals om radicalisering te voorkomen en te signaleren?
  • Waar zitten verbeterpunten, waar kan het draagvlak nog beter?

We kunnen uw interventies en aanpak op verschillende manieren evalueren en onderzoeken, waarbij altijd de relevante partners van uw aanpak betrokken worden, zoals bijvoorbeeld bewonersondersteuners, politie, leraren, baliemedewerkers, straatcoaches, moskeebesturen, woningbouwcorporaties en andere sleutelfiguren.

Preventie radicalisering: trainingen, workshops en kennissessies

Ook geven we al meer dan 15 jaar trainingen aan eerstelijnsprofessionals, ambtenaren, bewonersinitiatieven of sleutelfiguren over de aanpak van de preventie van radicalisering en verschillende aspecten daarvan. Deze trainingen worden op maat gemaakt en afgestemd op de behoeften en de vragen die bij u spelen. Denk daarbij aan:

  • een basis- en vervolgtraining over de aanpak preventie radicalisering waarbij deelnemers leren over de verschillende vormen van radicalisering, hoe te signaleren en hoe de signalen te duiden. Deelnemers krijgen handvatten aangereikt om de opgedane kennis in de praktijk in te zetten.
  • expertisesessies over thema’s als rechts-extremisme voor onder andere gemeenten, scholen en welzijnsorganisaties. Waarbij we aandacht besteden aan wat rechts-extremisme precies is en hoe je het herkent. Wat zijn de onderliggende ideologieën, organisaties, de onlinewereld en wat betekent de polariserende samenleving voor de voedingsbodem van radicalisering?
  • BOUNCE trainingen; weerbaarheidstrainingen voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar en we trainen eerstelijnsprofessionals in het geven van de BOUNCE young training.

Dé sleutel: preventie en vertrouwen

Wij zijn al zo’n 15 jaar experts op het gebied van radicalisering en de preventie daarvan. Radicalisering is een proces dat je vroegtijdig moet signaleren en met een team van eerstelijnsprofessionals moet aanpakken. Dat doen we in Nederland samen met gemeenten en de Rijksoverheid en in de hele Europese Unie voor de Europese Commissie via het Radicalisation Awareness Network. Overal werken we samen met jongerenwerkers, agenten, welzijnswerkers, docenten en hulpverleners om radicalisering te voorkomen, vroegtijdig te signaleren en te stoppen.

Als je wilt voorkomen dat mensen radicaliseren, moet je inzetten op preventie en vertrouwen. Alleen repressieve maatregelen toepassen met een focus op veiligheid, zoals vervolging of het afnemen van paspoorten, is op de lange termijn niet voldoende en kan zelfs zorgen voor een verharding van de ideologie. Een lange termijn aanpak om radicalisering te voorkomen en te bestrijden is nodig, waarbij het cruciaal is om de dieperliggende oorzaken in de voedingsbodem van radicalisering, aan te pakken. Het gaat daarbij om een uitgebalanceerde combinatie van repressieve en preventieve maatregelen.

Samen signaleren

Hoe eerder signalen van radicalisering worden opgevangen, hoe meer je kunt doen om dit proces af te remmen, te stoppen en terug te draaien. Door vroegtijdig te signaleren, is niet alleen de impact op het leven van degene die radicaliseert minder groot, maar ook op zijn of haar omgeving en de samenleving.

Signaleren moet vooral plaatsvinden op plekken waar de risicogroep komt: op scholen, in de wijk, bij buurtcentra, maar ook thuis en door vrienden. Daarom heb je naast eerstelijns professionals dus ook de ouders, familieleden en gemeenschappen nodig. Daarbij draait het om vertrouwen. Als ouders dat vertrouwen hebben in de eerstelijnsprofessionals, kunnen ze in een vroegtijdig stadium over hun kinderen spreken met hen. Een groot deel van de belevingswereld van diegene die vatbaar zijn voor radicalisering speelt zich online af. Daarom is het van belang dat professionals ook online aanwezig zijn.

Eerstelijnsprofessionals

Eigenlijk kunnen alleen mensen die dicht bij iemand staan, signalen van mogelijke radicalisering zien. Denk aan de ouders, vrienden maar ook aan leraren, sportcoaches, jongerenwerkers of de wijkagent. Als iemand op school bijvoorbeeld een werkstuk maakt over zijn held en dat blijkt de moordenaar van Theo van Gogh te zijn, moet een lerares weten of en waar ze aan de bel kan trekken. Maar ook wijkagenten, jongerenwerkers en hulpverleners moeten leren hoe ze vroege signalen oppikken en bespreekbaar maken.

Multidisciplinaire samenwerking

Een essentieel onderdeel van een vroegtijdige preventieve aanpak op lokaal en ook nationaal niveau is de multidisciplinaire samenwerking van alle partijen die een rol kunnen spelen bij de aanpak van radicalisering. Een volledig beeld over het radicaliseringsproces bij personen ontstaat immers pas wanneer overheid, maatschappelijke organisaties en gemeenschappen de handen ineen slaan en informatie met elkaar uitwisselen. Zulke samenwerking vindt plaats in de veiligheidshuizen en tijdens het casusoverleg, maar ook op andere minder geregelde momenten tussen reclassering en jongerenwerk, tussen wijkagent en docent of tussen gemeente en GGD. Van belang is hierbij het maken van afspraken over welke informatie wanneer en hoe met elkaar mag worden besproken.

Meer weten?

Wilt u meer weten over onze aanpak op het gebied van radicalisering? Neem dan gerust contact met ons op.