Actieonderzoek voor leren en veranderen: raamsekswerk Den Haag

Sekswerk in Nederland is sinds 2000 formeel gelegaliseerd, met als doel het verbeteren van de positie van sekswerkers, het bestrijden van misstanden en het mogelijk maken van toezicht en handhaving. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het lokale sekswerkbeleid, de vergunningen, toezicht en handhaving. De sector is de afgelopen jaren sterk veranderd door digitale werving, zowel in het vergunde als onvergunde circuit. Exploitanten ervaren leegstand op de raamstraten wat voor hen, maar ook voor de gemeente, zorgt voor een afnemend zicht op sekswerkers. Raamsekswerkers in Den Haag ervaren concurrentie van de sekswerkers die online werven en onvergund klanten ontvangen. Kortgezegd staat het raamsekswerk onder druk en is niet (meer) voor alle betrokkenen een passende of toekomstbestendige werkvorm.

Om de vraag van de gemeente te beantwoorden of de gevonden alternatieven werken in de praktijk, zijn deze in pilotvorm getoetst. Feline Deniz van RadarAdvies: “Het doel van het actieonderzoek was gelijktijdig veranderen, onderzoeken en leren van de praktijk. Op deze manier deden wij recht aan de complexe en steeds veranderende praktijk van sekswerk en konden wij binnen de korte onderzoeksperiode verandering teweeg brengen.”

De onderzoeksopdracht aan RadarAdvies was onderzoeken:

·        In hoeverre de pilot een wenselijk alternatief was;

·        Op welke manier de veiligheid geborgd wordt;

·        In hoeverre de pilot haalbaar is in de praktijk (binnen bestaande wet- en regelgeving).

Antwoord op deze vragen laat zien welke pilot daadwerkelijk een goed alternatief voor het raamsekswerk biedt.

Arianne, Joris en Feline baseerden onderzoek op enkele principes van actieonderzoek. Namelijk co-creatie van zowel de pilots als het onderzoek met de belangrijke stakeholders en de opdrachtgever. Dit was een continu proces van veranderen en onderzoeken waarbij betrokkenen samen kijken wat de (mogelijke) effecten zijn van de acties of veranderingen, waardoor het onderzoek continu kan worden bijgesteld en ook in korte tijd rijke data oplevert. Zo dient het onderzoek zelf als motor voor verandering en sluit deze zo goed mogelijk aan op de praktijk.

Door de opdeling in fasen hebben we per pilot data verzameld ongeacht of de pilot de laatste fase (praktijktest) wel of niet bereikte. Verder bood deze opsplitsing de mogelijkheid om tijdens het onderzoek steeds te reflecteren of een pilot naar de volgende fase kon, of dat aanvullende informatie nodig was. In elke fase stond een andere vraag centraal:

·        Verkenning: Onder welke voorwaarden willen mensen meedoen aan de pilot?

·        Realisatie: Wat moet georganiseerd worden om het pilotidee in de praktijk te brengen?

·        Praktijktest: Hoe verloopt de pilot in de praktijk?

Doordat de pilots zich gedurende de onderzoeksperiode verder ontwikkelden, veranderde ook de context waarin de pilots plaatsvonden continu. Het was daarom een iteratief proces waarbij we steeds voortbouwden op eerder opgedane kennis en inzichten. Elke fase vroeg om een proces van evalueren en bijstellen

Door het actieonderzoek zijn dan misschien geen direct te implementeren alternatieven ontwikkeld, maar het heeft veel inzicht geboden in wat wél en niet werkt, voor wie, en onder welke voorwaarden als het gaat over alternatieven voor raamsekswerk. Dit helpt de gemeenteraad bij de vervolgstappen als het gaat om raamsekswerk. Verder heeft deze manier van onderzoeken een duurzame relatie gebouwd tussen de gemeente en de expertgroep met belanghebbenden, omdat zij nauw betrokken waren bij het onderzoek.