Opgavegericht werken

Leiderschap in de netwerkgemeente

Visie op ambtelijk vakmanschap en actiegericht leren

Hoewel de principes van opgavegericht werken al langer bekend zijn, zien we urgentie en draagvlak groeien voor deze benadering. Het past bij wat de samenleving nu van gemeentes vraagt.

Het gaat om ambities op het terrein van zorg, ondersteuning, participatie en werk. Vraagstukken, die veelal diep ingrijpen in de samenleving, zich afspelen in een complex krachtenveld met steeds wisselende verhoudingen en een lange termijnkarakter. Veelomvattende dossiers, die geen eenvoudige of eenduidige oplossing kennen. ‘Wicked problems’, waarop beleid en uitvoering niet in de vorm van een blauwdruk kunnen worden toegepast. Noch het bestuur, noch de ambtelijke organisatie kunnen bij deze vraagstukken rechtlijnig toewerken naar een vooraf vastgesteld einddoel.

Nieuwe fenomenen, botsende belangen

‘Wicked problems’ dwingen de gemeente in een andere rol; zij staat niet meer (alleen) aan het stuur, maar moet meebewegen met ontwikkelingen die zich maar zeer beperkt laten voorspellen. Die onvoorspelbaarheid heeft veel oorzaken. We noemen er twee.

  1. Enerzijds gaat het om nieuwe fenomenen waarvan we de impact en reikwijdte nog niet volledig overzien. Het is bijvoorbeeld lastig om álle consequenties van de transformatie voor burgers, maatschappelijke partners en de overheid te kennen, laat staan om daar op voorhand allesomvattend beleid op te ontwikkelen. Betrokkenen zullen de gevolgen pas gaandeweg ervaren en al doende samen houdbare strategieën  ontwikkelen.
  2. Anderzijds gaat het om opgaven die zich kenmerken door vaak tegengestelde belangen. Wat één en dezelfde opgave lijkt, wordt door betrokkenen volstrekt anders gepercipieerd. Binnen één dossier kunnen voor- en tegenstanders tot botsende ideeën komen. Toekomstbestendige maatschappelijke ondersteuning vraagt om keuzes die voor iedereen anders uitpakken.

Het onverwachte omarmen, met oog voor de lange termijn

Er speelt nog een derde factor mee. De klassieke verticale opbouw van organisaties (en van de samenleving als geheel) schuurt met de snel opkomende netwerksamenleving, die horizontaal georganiseerd is. Bedrijven, organisaties en inwoners nemen vaker zelf het heft in handen, individueel en met elkaar, in kleine en grote sociale verbanden, offline en online. Dat is waarom de gemeente zichzelf opnieuw uitvindt, als actor in de netwerksamenleving. Meer nog dan voorheen wordt haar rol sturen op de grote lijn en het langetermijnperspectief.

Leidende voorhoede in verandering

In het verwezenlijken van de gemeentelijke ambitie, speelt de ambtelijke organisatie een sleutelrol. Onze benadering is actiegericht ‘70-20-10 leren’. Met onze ondersteuning ontwikkelt de organisatie al doende een eigen handelingsrepertoire dat past bij opgavegericht werken.

Skills en methoden bij een netwerkgeoriënteerde sturingsfilosofie

  • co-creatie
  • deep democracy
  • dilemma-logica
  • systemisch redeneren
  • meervoudig kijken

In onze benadering leert de gemeente te kijken naar de stad als bron van inspiratie en innovatie. Zo laten we houding en gedrag verschuiven. Van materie-inhoudelijke deskundigheid naar een procesmatige oriëntatie op de relatie. Zo betrekken we bewoners en partners actief bij de publieke zaak en brengen hen in positie. Weloverwogen, doortastend en met lef.

Neem voor meer informatie gerust vrijblijvend contact op met Wim Klei.