Radicalisering in de gevangenis

Nieuws - 07 maart 2016

Criminelen die in de gevangenis radicaliseren. De afgelopen jaren was dit het geval met veel terreurverdachten. Zij belandden in de gevangenis voor kleine vergrijpen en bleken daar vatbaar voor radicale gedachten. In België is nu een discussie gaande over het apart plaatsen van geradicaliseerde gedetineerden. Omar Ramadan, projectmanager van het Radicalisation Awareness Network en directeur van RadarAdvies, gaf in het tijdschrift Knack een analyse.

(…)

Een soort Guantanamo

België kiest er dus voor om zijn geradicaliseerde gevangenen af te zonderen. Maar loop je dan niet het gevaar dat zo’n speciale afdeling een soort Guantanamo wordt, een terroristische eliteschool waar gelijkgezinden elkaar nog verder opjutten in hun haat tegen de westerse maatschappij? Is het dan niet beter hen onder de gewone gevangenispopulatie te verspreiden?

‘Een duivels dilemma’, noemt de Nederlandse radicaliseringsexpert Omar Ramadan het. ‘Besmetting is een reëel risico. Je wilt het niet hebben dat een simpele tasjesdief onder invloed van een geradicaliseerde medegevangene als een fanatiek jihadist in de maatschappij terugkeert. Vele gevangenen zijn sociaal geïsoleerd en voelen zich losers. Dat maakt hen vatbaar voor charismatische figuren die hen een heilige missie aanpraten, en de solidariteit van de broeders en zusters als een warm deken aanbieden. Maar ook concentreren heeft nadelen. Want wie zet je allemaal samen? Radicalisering is ook zo’n vaag begrip. Onder de teruggekeerde Syriëstrijders zitten geharnaste jihadisten, maar evengoed vertwijfelde pubers of naïeve idealisten die naar Syrië zijn vertrokken om te helpen, maar nooit verder zijn geraakt dan de Turkse grens. Door iedereen op één hoop te gooien, maak je het de leidersfiguren erg gemakkelijk.’

Een grondige screening is volgens Ramadan de oplossing. ‘Je moet de rotte appels uit de mand halen. Niet alleen aan de gevangenispoort, maar ook tijdens de detentie. Bijzondere regimes moeten voldoende flexibel zijn, wie gunstig evolueert moet terug naar het reguliere systeem kunnen. In feite pleit ik voor een gemengd model waarin zowel concentreren als spreiden een plaats hebben. Al blijft het altijd oppassen met valse modelgevangenen die pas hun ware aard tonen als ze in een open regime belanden.’

Het fenomeen van radicalisering in de gevangenis bestaat al lang, benadrukt Ramadan. ‘Landen als Spanje, Italië, Frankrijk en Groot-Brittannië worden er al tientallen jaren mee geconfronteerd. Groot-Brittannië en Spanje hebben overwegend voor het concentratiemodel gekozen. Men ging er immers van uit dat men IRA-aanhangers of ETA-leden toch nooit op andere gedachten kon brengen. Frankrijk kent al sinds de jaren negentig moslimterrorisme, naast Corsicaans separatisme en extreemlinkse terreur. Daar opteren ze eerder voor spreiding.’

(…)

Dit artikel verscheen in Knack van woensdag 2 maart 2016. Lees het hele artikel online op Blendle.