Menswaardig inburgeren is meer dan taal en werken

Het Nederlandse inburgeringssysteem moet op de schop. Dat stelt Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, in zijn kamerbrief van 2 juli 2018. Hierin schetst hij op hoofdlijnen de veranderopgave inburgering. Maar hoe pak je deze veranderopgave als gemeente aan? En: hoe doe je dit zo menswaardig mogelijk? Bijvoorbeeld met onze aanpak ‘menswaardig inburgeren, inburgeren is meer dan taal en werken’.

Minister Koolmees geeft in zijn brief aan dat “de problematiek ingewikkeld blijkt en de praktijk weerbarstig, zeker ook tegen de achtergrond van verschillen in aard en omvang van de instroom van nieuwkomers in Nederland door de jaren heen. Goed zicht op en inzicht in wat wel werkt, ontbreekt.” In de brief zet de minister zijn denkrichting uiteen voor een nieuw inburgeringsbeleid. Koolmees pleit onder andere voor een hoger taalniveau en regierol van de gemeentes.

Vernieuwde aanpak inburgering, hoofdlijnen uit kamerbrief minister: 

De minister zet een aantal lijnen uit die vernieuwend zijn ten opzichte van het huidige stelsel (red. 2018). Hij benoemt:

  • Een Nederlands diploma, zonder onnodig tijdverlies, is de beste startpositie voor de arbeidsmarkt. Jonge inburgeraars worden daarom zo snel mogelijk doorgeleid naar een Nederlandse beroepsopleiding.
  • Intensivering van de leerroutes. Om het gros van de inburgeraars binnen enkele jaren taalniveau B1 te laten behalen werkt het het best als het leren van de taal gecombineerd wordt met (vrijwilligers)werk.
  • Geen ontheffingen op basis van aantoonbaar geleverde inspanning meer. Iedereen leert zich in de maatschappij te redden.

De aanpak focust zich op onderstaande deelonderwerpen die in samenhang moeten worden gezien.

  1. Brede intake en doorlopende lijn – geen tijd te verliezen
  2. Persoonlijk plan inburgering en participatie – resultaatverplichting en handhaving
  3. Verhoging van de taaleis naar B1 en leerroutes
  4. Hervorming van de markt voor inburgeringscursussen
  5. Het examenstelsel – modernisering
  6. Ontzorgen van asielstatushouders

Dé statushouder bestaat niet; onderlinge verschillen te groot

Er bestaan tussen statushouders teveel verschillen om één beleid te ontwikkelen voor dé statushouder. We kennen allemaal de verschillen in: cultuur, opvoeding, opleiding, geslacht, burgerlijke staat, gezondheid, gezinsgrootte, familiaire en vriendschappelijke banden en last but not least: verschillen in zelfredzaamheid. Al deze verschillen spelen een grote rol bij een individueel inburgeringsproces.

Succesvol en menswaardig inburgeren

De afgelopen jaren hebben onze collega’s zich in diverse gemeenten ingezet voor nieuwe statushouders. Om hun inburgering goed te begeleiden, zijn er per gemeente aanpakken ontwikkeld. We delen graag de aanpak die we voor gemeente Schiedam hebben ontwikkeld en uitgevoerd: ‘menswaardig inburgeren, inburgeren is meer dan taal en werken’. Deze aanpak kent de pijlers waar de minister zijn nieuwe beleid op wil aanpassen. Wij voegden er nog iets aan toe.

In het kort: aanpak inburgering gemeente Schiedam

In de gemeente Schiedam hebben we medio 2016 onderzoek gedaan naar de inburgeringsaanpak, met name binnen een zogenoemde GVA-locatie. Hier woonden in eerste instantie circa vijftig statushouders van vooral, maar niet uitsluitend, Syrische afkomst. Vanuit dit onderzoek en de hierbij behorende conclusies en adviezen heeft de gemeente een zogenoemd ‘opgaveteam’ geïnstalleerd met de opdracht om te komen tot een menswaardige wijze van inburgering. Dit opgaveteam bestond zowel uit in- en externe professionals als vrijwilligers en ervaringsdeskundigen.

PDF icoonDownload De pijlers van Schiedam.

Maatwerk nodig bij menswaardig inburgeren

Je kunt mensen wel in een andere cultuur plaatsen, maar je kunt de eigen cultuur niet uit mensen halen. Als er ergens maatwerk nodig is dan is dit wel bij dit vraagstuk. Statushouders hebben hun eigen dynamiek, kennis en ervaring. Zij begrijpen niets tot weinig van de Nederlandse regelgeving en bureaucratie. Velen van hen zijn van huis uit ondernemers en hebben een bloeiende zaak in thuisland achtergelaten. Zij willen niets liever dan hun draad oppakken. De connectie met het land van herkomst is niet verbroken en de mondialisering gaat ook aan nieuwkomers niet voorbij. Aandacht voor de handel via internet en andere kanalen lijkt opportuun.

We moeten ons blijven ontwikkelen om integratie in Nederland zo goed mogelijk aan te pakken. De op deze pagina gedeelde visie moet vooral vanuit stedelijk of regionaal perspectief de kans krijgen. Interesse om mee te denken of kennis te maken? Neem gerust contact op met Yvonne Roolaart.