Transitie Jeugdzorg

Zorgen dat de jeugd zo opgroeit dat ze hun kansen, talenten en mogelijkheden optimaal benutten, dat is waar Radar/Seinpost Jeugd voor gaat. Een belangrijke motor voor optimale ontwikkeling is het ervaren van eigen kracht. Juist in gezinnen waar opvoeden en opgroeien niet vanzelf gaat. Jeugdzorginstellingen en andere maatschappelijke instituties ondersteunen gezinnen en hun sociale netwerken bij het nemen van regie bij de aanpak van problemen.

Ons vergezicht

In een optimaal functionerende civil society wonen kinderen thuis. Als het thuis echt niet meer gaat, heeft een pleeggezin de voorkeur boven een tehuis. In een optimaal functionerende civil society staan krachten en kansen centraal en niet de risico's en problemen.

De gewone opvoeding versterken, krachtbronnen in sociale netwerken aanboren en waar nodig steun bieden in de buurten waar mensen wonen. Dat zet een rem op het gebruik van gespecialiseerde voorzieningen. Zorgteams die bestaan uit leden van het sociaal netwerk en professionals creëren een werkend integraal zorgtraject, samen met gezinnen met hulpvragen. De stelselwijziging biedt de gemeente de kans om het beroep dat nu nog op geïndiceerde zorg wordt gedaan (tweede lijn) terug te dringen. Dat gebeurt door gerichte preventie (nulde lijn) en vrij toegankelijke zorg (eerste lijn). Daarnaast kunnen generalistisch werkende wijkpedagogen (analoog aan de huisarts) kinderen voor wie dat nodig is traploos en direct doorverwijzen naar specialistische tweedelijnszorg. Op ieder niveau van zorg geldt: één gezin, één plan en één regie.

De jeugdzorgprofessional

De professional in de jeugdzorg is de laatste jaren steeds vaker het volgen van procedures en protocollen opgelegd. In het nieuwe stelsel zullen professionals in de wijk opereren, dicht bij de jeugdigen en gezinnen met wie ze werken, 7x24 uur. Professionele ruimte is nodig om in die situatie allianties te kunnen smeden met jeugdigen, gezinnen en collega’s.

Verbinding met onderwijs

De nieuwe Wet passend onderwijs, vanaf 2013, maakt de urgentie nog groter om goed af te stemmen en samen te werken. Onderwijs blijft centraal gefinancierd en wordt aangestuurd vanuit het ministerie van OC&W. Het onderwijs is een belangrijke partner in de zorg voor jeugd.

Rol van Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG)

Met ingang van 2012 is er voor alle gemeenten een CJG. Het CJG is een samenwerking van zorg- en welzijnsinstellingen die zich richten op jeugdigen. Veel is nu nog in ontwikkeling. De cultuuromslag van organisatiegericht naar klantgericht werken is essentieel. Ook afspraken over opschaling bij riskante gezinssituaties zijn lang niet overal helder.

De uitdaging: structuren met lef en verve herinrichten

De opdracht aan de gemeente is om de huidige situatie niet leidend te laten zijn voor de inrichting van de gemeentelijke jeugdzorg. Kostenbesparing is alleen te bereiken wanneer gemeenten in staat zijn om het preventieve deel van de jeugdzorg goed vorm te geven. Daarnaast vraagt de transitie van gemeenten goed opdrachtgeverschap richting (mogelijk nieuwe) zorgaanbieders.

Kortom

Samengevat luidt de opgave voor gemeenten:

• Ontwikkel een lokaal zorgstelsel gebaseerd op ‘eigen kracht’, preventie, de pedagogische civil society en vrij toegankelijke zorg.
• Verbind dit stelsel via een traploze aansluiting op meer specialistische zorg.
• Ontwikkel een inkoopsystematiek waarmee zo flexibel mogelijk maatwerk kan worden geleverd.
• Vul de gemeentelijke regierol/opdrachtgeverschap in, inclusief een systeem van monitoring en verantwoording.

Een transitie die alleen voortborduurt op het bestaande, leidt tot dezelfde weeffouten die de huidige jeugdzorg kent. Radar/Seinpost Jeugd denken graag met u mee over een nieuw te bewandelen weg die leidt tot jeugdzorg op maat.